در کردستان، استانی که در سال‌های دفاع از امنیت و تمامیت کشور شمار زیادی از مردم، نیروهای نظامی و انتظامی و اقشار مختلف آن جان خود را فدا کرده‌اند، برگزاری کنگره 5536 شهید صرفاً یک رویداد تقویمی نیست؛ این کنگره می‌تواند فرصتی برای بازخوانی بخشی از تاریخ معاصر استان و تبدیل یاد شهدا به یک سرمایه فرهنگی برای نسل‌های آینده باشد.
با نزدیک شدن به برگزاری کنگره ملی 5536 شهید کردستان، اجلاسیه‌های تخصصی و شهرستانی در نقاط مختلف استان در حال برگزاری است و در کنار این برنامه‌ها، موضوعاتی همچون دیدار با خانواده شهدا، وضعیت مسکن ایثارگران، ساماندهی مزار شهدا، نامگذاری پروژه‌های شهری و استمرار برنامه‌های فرهنگی نیز در شورای ترویج و توسعه فرهنگ ایثار و شهادت استان مورد تأکید قرار گرفت.
در دومین نشست این شورا که ظهر امروز در سالن شهدای گمنام استانداری کردستان برگزار شد، علاوه بر گزارش روند برنامه‌های کنگره، مسئولان استان درباره این موضوع اتفاق نظر داشتند که فرهنگ ایثار و شهادت نباید به یک مقطع زمانی یا چند مراسم محدود شود؛ بلکه باید پس از برگزاری کنگره نیز با برنامه‌ای مشخص ادامه پیدا کند.
سردار عسکری: کنگره شهدا پایان مسیر نیست؛ از فردای آن باید برای کنگره بعدی برنامه‌ریزی کرد
سردار حسن عسکری، جانشین سپاه بیت‌المقدس کردستان در این نشست با قدردانی از همراهی استاندار، معاونان استانداری و دستگاه‌های اجرایی در روند برگزاری کنگره ملی 5536 شهید استان، اظهار کرد: هماهنگی و انسجام مناسبی میان مجموعه‌های مختلف استان شکل گرفته و دستگاه‌های اجرایی در مسیر برگزاری کنگره پای کار آمده‌اند.
وی با اشاره به برگزاری اجلاسیه شهدای کارگری استان افزود: این برنامه با همکاری دستگاه‌های مختلف و به‌ویژه اداره‌کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی برگزار شد و لازم است از مدیرکل و مجموعه این اداره‌کل بابت همراهی در برگزاری اجلاسیه قدردانی شود.
جانشین سپاه بیت‌المقدس کردستان ادامه داد: اجلاسیه‌های شهرستانی نیز در حال برگزاری است و امروز ترویج فرهنگ ایثار و شهادت در قالب برنامه‌های مرتبط با کنگره در نقاط مختلف استان جریان دارد.
عسکری تأکید کرد که کنگره شهدا نباید صرفاً به یک برنامه مقطعی نگاه شود و گفت: حتی اگر دومین کنگره به پایان برسد، مسیر ترویج فرهنگ ایثار و شهادت متوقف نخواهد شد و از روز بعد باید برنامه‌ریزی برای کنگره بعدی و دیگر برنامه‌های مرتبط آغاز شود.
وی با اشاره به استمرار این روند در سال‌های گذشته افزود: اکنون که استان در آستانه برگزاری کنگره قرار دارد، تقریباً هر یک یا دو هفته یک اجلاسیه در یکی از نقاط استان برگزار می‌شود و برنامه بعدی نیز هفته آینده در یکی از شهرستان‌ها برگزار خواهد شد.
جانشین سپاه بیت‌المقدس کردستان در بخش دیگری از سخنان خود به ضرورت توجه به خانواده‌های شهدا اشاره کرد و گفت: سپاه آمادگی دارد در کنار بنیاد شهید برای سرکشی از خانواده‌های شهدا قرار گیرد و در چارچوب این همکاری، دیدار با 500 خانواده شهید شامل 300 خانواده تحت پوشش بنیاد و 200 خانواده شهدای مردمی را دنبال کند.
عسکری با تأکید بر ضرورت توجه جدی‌تر به وضعیت اقتصادی خانواده‌های شهدا اظهار کرد: با توجه به افزایش هزینه‌های زندگی، حمایت‌ها نیز باید متناسب با شرایط امروز باشد و دستگاه‌های اجرایی در کنار بنیاد شهید برای پشتیبانی از این خانواده‌ها نقش خود را ایفا کنند تا در قبال خانواده معظم شهدا احساس شرمندگی نداشته باشیم.
وی همچنین خواستار توجه فوری به وضعیت خانواده شهدای جنگ رمضان شد و گفت: برخی از این خانواده‌ها شرایط ویژه‌ای دارند و برای تأمین سرپناه آنان باید اقدامات فوری انجام شود.
جانشین سپاه بیت‌المقدس کردستان افزود: در میان خانواده‌های شهدای جنگ رمضان، بانوانی حضور دارند که با وجود داشتن فرزندان خردسال با مشکلات جدی مواجه‌اند و لازم است مسئله مسکن آنان با نگاه ویژه و فوری دنبال شود.
عسکری در ادامه بر تدوین برنامه‌ای چندساله برای حل مشکلات مسکن ایثارگران و خانواده‌های شهدا تأکید کرد و گفت: باید برنامه‌ای مشخص طراحی شود تا در یک، دو و نهایتاً سه سال آینده، بخش قابل توجهی از مشکلات مسکن این خانواده‌ها برطرف شود.
وی درباره نامگذاری معابر و میادین به نام شهدای جنگ رمضان نیز بر ضرورت ماندگاری نام شهدا تأکید کرد و گفت: در این زمینه نباید با تغییر نام مکان‌هایی که سال‌ها برای مردم شناخته شده است، زمینه شکل‌گیری دوگانگی در نام‌ها ایجاد شود.
جانشین سپاه بیت‌المقدس کردستان پیشنهاد کرد نام شهدای جنگ رمضان و سایر شهدای استان در پروژه‌های جدید شهری مورد استفاده قرار گیرد و افزود: شهرداری سنندج پروژه‌های جدیدی در دست اجرا دارد که می‌توان از ظرفیت آنها برای ماندگار کردن نام و یاد شهدا در فضای شهری استفاده کرد.
ماموستا رستمی: فرهنگ ایثار باید در خدمت به مردم و محرومان دیده شود
ماموستا فایق رستمی، امام جمعه سنندج نیز در این نشست با تأکید بر ضرورت زنده نگه داشتن فرهنگ ایثار، اظهار کرد: در طول تاریخ اسلام، انسان‌هایی برای دفاع از دین، سرزمین و ارزش‌های خود از جان و مالشان گذشتند و جامعه امروز نیز وظیفه دارد این فرهنگ را حفظ و به نسل‌های آینده منتقل کند.
وی با اشاره به ایثار نیروهای مسلح در دوران دفاع مقدس و جنگ رمضان افزود: کسانی که در سخت‌ترین شرایط برای دفاع از کشور ایستادند، الگوهایی ارزشمند برای جامعه هستند و باید فداکاری آنان برای نسل‌های آینده روایت و تبیین شود.
امام جمعه سنندج با استناد به آموزه‌های قرآن کریم گفت: در سوره بلد از عبور از گردنه‌های دشوار سخن گفته شده است و انسان نیز برای رسیدن به سعادت باید از سختی‌ها عبور کند؛ یکی از مهم‌ترین جلوه‌های این مسیر، دستگیری از نیازمندان و حمایت از محرومان است.
ماموستا رستمی بر ضرورت شناسایی خانواده‌های نیازمند و رسیدگی به مشکلات آنان تأکید کرد و افزود: مکتب اهل بیت(ع) همواره بر حمایت از فقرا و مستضعفان تأکید داشته و زندگی حضرت علی(ع) نمونه‌ای روشن از خدمت به محرومان است.
وی در ادامه، پیشرفت کشور را نیازمند کار، تولید و استفاده از ظرفیت‌های داخلی دانست و گفت: نباید جامعه صرفاً مصرف‌کننده باشد، بلکه باید با اتکا به ظرفیت‌های علمی، انسانی و اقتصادی، مسیر تولید و پیشرفت را تقویت کرد.
نماینده کردستان در مجلس خبرگان رهبری همچنین به آثار انسانی جنگ‌ها اشاره کرد و گفت: کودکان بسیاری در نتیجه جنگ از آغوش پدر و مادر خود محروم شده‌اند و مسئولیت انسانی جامعه ایجاب می‌کند با محبت و حمایت، بخشی از رنج و اندوه آنان کاهش یابد.
وی با بیان اینکه خود را متعلق به خانواده شهدا می‌داند، تأکید کرد: خدمت به مردم نباید محدود به یک گروه خاص باشد و هرجا انسانی نیازمند کمک است، باید برای یاری او اقدام کرد.
ماموستا رستمی: خاطرنشان کرد: جامعه‌ای که بتواند انسان‌هایی ایثارگر، مسئولیت‌پذیر و خدمتگزار تربیت کند، مسیر موفقیت را طی خواهد کرد و ترویج فرهنگ ایثار نیز باید با چنین رویکردی دنبال شود.
ورمقانی: نام شهدا را در پروژه‌های بزرگ استان ماندگار کنیم
علی‌اکبر ورمقانی، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری کردستان، نیز بر ضرورت حضور جدی اعضای شورای ترویج و توسعه فرهنگ ایثار و شهادت در جلسات تأکید کرد و گفت: اعضای شورا باید جایگاه قانونی آن را مورد توجه قرار دهند و حضور و مشارکت خود را جدی بگیرند.
وی افزود: در برخی شهرستان‌ها شوراهای ترویج و توسعه فرهنگ ایثار و شهادت فعال هستند و از اقدامات آنها قدردانی می‌شود، اما ضروری است این شوراها در همه شهرستان‌ها به صورت منظم تشکیل جلسه دهند تا موضوعات مطرح‌شده در سطح استان در شهرستان‌ها نیز دنبال و برای آنها راهکار عملی ارائه شود.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری کردستان در ادامه بر تعیین تکلیف مزار شهدای روستایی تأکید کرد و گفت: جلسه‌ای با حضور مدیرکل بنیاد شهید و امور ایثارگران و مسئولان مرتبط برگزار خواهد شد تا مزارهای نیازمند بازسازی شناسایی و برای ساماندهی آنها برنامه‌ریزی شود.
ورمقانی همچنین وضعیت مسکن خانواده‌های شهدا و ایثارگران را مورد توجه قرار داد و گفت: در صورت نیاز، نشست‌های تخصصی با مسئولان مربوطه برگزار می‌شود تا مشکلات این حوزه با جدیت بیشتری پیگیری شود.
وی با اشاره به برنامه‌های فرهنگی در مسیر برگزاری کنگره ملی 5536 شهید کردستان اظهار کرد: یادواره‌های مختلف در شهرستان‌ها برگزار شده و این روند تا برگزاری اجلاسیه‌های شهرستانی و در نهایت کنگره اصلی ادامه خواهد داشت.
معاون استاندار کردستان تأکید کرد: یادواره‌های شهدا نباید صرفاً به یک برنامه مقطعی تبدیل شوند و باید به صورت مستمر ادامه پیدا کنند؛ همچنین سرکشی از خانواده‌های شهدا در قالب طرح سپاس باید با جدیت دنبال شود.
ورمقانی افزود: از مهرماه برنامه‌ریزی برای برگزاری یادواره‌های شهدای شهرستان‌ها و سرکشی از خانواده‌های شهدا انجام شده تا این برنامه‌ها پیش از برگزاری کنگره به شکل مطلوب اجرا و پس از کنگره نیز استمرار پیدا کند.
وی درباره نامگذاری معابر و پروژه‌ها به نام شهدا نیز گفت: بهتر است برای این منظور از فضاها و پروژه‌های جدید و بدون نام استفاده شود تا نام‌هایی که سال‌ها در ذهن و زبان مردم جا افتاده‌اند، تغییر نکنند.
معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری کردستان ظرفیت‌های موجود برای این کار را گسترده دانست و گفت: بزرگراه‌ها، پل‌ها، پروژه‌های عمرانی، طرح‌های آبرسانی و پروژه‌های تولیدی می‌توانند به نام شهدا مزین شوند.
وی با اشاره به نامگذاری یکی از پروژه‌های سیلوی بیجار به نام یکی از شهدای ارتش خاطرنشان کرد: باید از ظرفیت پروژه‌های بزرگ عمرانی و تولیدی استفاده شود تا نام و یاد شهدا تنها در کوچه‌ها و خیابان‌ها باقی نماند و در طرح‌های بزرگ و ماندگار استان نیز ثبت شود.
ورمقانی از اعضای شورای ترویج و توسعه فرهنگ ایثار و شهادت و دستگاه‌های اجرایی قدردانی کرد و بر استمرار جلسات شورا و فعال‌تر شدن شوراهای شهرستانی تأکید داشت.
اگر قرار است نام شهدا ماندگار شود، مسئله خانواده‌های آنان باید در اولویت باشد
بر اساس این گزارش و تحلیل خبرنگار؛ دومین نشست شورای ترویج و توسعه فرهنگ ایثار و شهادت کردستان مجموعه‌ای از موضوعات فرهنگی، اجتماعی و اجرایی را کنار یکدیگر قرار داد؛ اما در میان سخنان مسئولان، چند مطالبه مشخص بیش از سایر موارد نیازمند پیگیری عملی است.
نخست، موضوع مسکن خانواده‌های شهدا و ایثارگران است. وقتی از وجود خانواده‌هایی با شرایط ویژه و حتی بانوانی دارای فرزندان خردسال و فاقد سرپناه مناسب سخن گفته می‌شود، دیگر نمی‌توان این مسئله را صرفاً در قالب یک موضوع فرهنگی یا مناسبتی دید. اینجا با یک مسئولیت اجتماعی و اجرایی روبه‌رو هستیم که نیازمند برنامه، اعتبار، دستگاه مسئول و زمان پایان مشخص است.
پیشنهاد تدوین برنامه یک‌ساله، دوساله و سه‌ساله برای حل مشکلات مسکن، در صورتی ارزشمند خواهد بود که به یک جدول عملیاتی تبدیل شود؛ جدولی که در آن تعداد پرونده‌ها، وضعیت هر خانواده، دستگاه متولی، منابع مورد نیاز و زمان تعیین تکلیف مشخص باشد.
موضوع دوم، دیدار با خانواده‌های شهدا است. تأکید بر دیدار با 500 خانواده توسط سپاه و در عین حال باقی‌ماندن پرونده‌های دیدار، نشان می‌دهد که ظرفیت دستگاه‌ها وجود دارد اما باید این ظرفیت‌ها در یک برنامه مشترک و قابل سنجش قرار گیرد. دیدار با خانواده شهدا نباید صرفاً به ثبت یک ملاقات در تقویم اداری محدود شود؛ بلکه باید فرصتی برای شنیدن مسائل واقعی آنان نیز باشد.
از سوی دیگر، بحث نامگذاری معابر و پروژه‌ها نکته مهمی دارد. در کنار استفاده از پروژه‌های جدید برای نامگذاری شهدا، رویکردی منطقی برای ماندگار کردن این نام‌ها باشد. به‌ویژه آنکه استفاده از نام شهدا در پروژه‌های بزرگ عمرانی، تولیدی، آبرسانی، پل‌ها و بزرگراه‌ها می‌تواند از ظرفیت‌های مغفول در این حوزه باشد.
با این حال، مهم‌ترین آزمون شورای ترویج و توسعه فرهنگ ایثار و شهادت، نه تعداد جلسات و نه تعداد یادواره‌ها، بلکه “میزان تبدیل مصوبات به اقدام واقعی” است. اگر قرار است کنگره 5536 شهید نقطه آغاز یک جریان ماندگار باشد، باید از همین حالا شاخص‌های ارزیابی مشخص شود؛ از مسکن خانواده شهدا و ساماندهی مزارها گرفته تا دیدارهای مردمی، برنامه‌های آموزشی و استمرار فعالیت شوراهای شهرستانی.
کنگره یک روز به پایان می‌رسد، اما مسئولیت دستگاه‌ها نسبت به شهدا و خانواده‌های آنان پایان نمی‌یابد. ارزش واقعی این رویداد زمانی آشکار خواهد شد که پس از پایان مراسم نیز همان انسجام و اراده‌ای که امروز درباره آن سخن گفته می‌شود، در حل مسائل واقعی خانواده‌های شهدا و انتقال این فرهنگ به نسل‌های آینده دیده شود.
