حمایت از خانواده و جوانی جمعیت از موضوعات مهم و راهبردی در بستر فرهنگی و اجتماعی جامعه ایران است؛ موضوعی که پس از انقلاب، در دوره‌های مختلف، همواره مورد توجه جامعه‌شناسان، کارشناسان جمعیت و سیاست‌گذاران قرار داشته است. در این سال‌ها، سیاست‌های جمعیتی کشور تغییرات مختلفی را تجربه کرده و همین تغییر رویکردها، در مقاطع مختلف، بر روند رشد جمعیت اثر گذاشته است.
پس از جنگ تحمیلی و افزایش جمعیت ایران، در دوران سازندگی، راهکارهای اقتصادی و اجتماعی برای بهبود وضعیت جامعه مورد بررسی قرار گرفت و هم‌زمان، سیاست‌های جمعیتی نیز مسیرهای متفاوتی را تجربه کرد. در دهه‌های هفتاد و هشتاد با طرح شعار «فرزند کمتر؛ زندگی بهتر»، نگاه عمومی به موضوع فرزندآوری تغییر کرد و در سال‌های بعد، نگرانی‌ها درباره کاهش نرخ باروری و افزایش سالخوردگی جمعیت را افزایش داد.
از فرزند کمتر تا نگرانی از سالخوردگی جمعیت
در ادامه، رهبر شهید بارها در دیدارهای خصوصی و عمومی با مردم و مسئولان، نسبت به روند پیری جمعیت هشدار دادند و بر ضرورت ارائه راهکارهای مؤثر برای تغییر این روند تأکید کردند. در همین راستا، تشویق به فرزندآوری از طریق ارائه تسهیلات قرض‌الحسنه ازدواج و فرزندآوری، تأمین مسکن و خودرو و استفاده از ظرفیت‌های رسانه‌ای و هنری، به یکی از راهکارهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی برای جلوگیری از پیری جمعیت و کهنسالی ایران تبدیل شد.
در میان این ابزارها، هنر می‌تواند نقشی متفاوت داشته باشد؛ زیرا برخلاف سیاست‌های مستقیم و شعارهای رسمی، قادر است موضوعات اجتماعی را از مسیر روایت، تصویر و احساس به مخاطب منتقل کند. ادبیات و هنر می‌توانند مسئله جمعیت را از یک موضوع آماری و سیاست‌گذاری خارج کرده و آن را به تجربه‌ای ملموس و قابل درک برای خانواده‌ها و افکار عمومی تبدیل کنند.
تلاش برای پیوند هنر با مسئله جمعیت
به‌همین منظور، هم‌زمان با هفته خانواده و جوانی جمعیت و با هدف جریان‌سازی، حمایت از تولید آثار هنری و توزیع مؤثر آثار با موضوع حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، دومین جشنواره ملی هنری نسل امید با همکاری معاونت امور جوانان وزارت ورزش و جوانان و معاونت راهبری استان‌های حوزه هنری انقلاب اسلامی برگزار می‌شود. نگاه ویژه به جنگ تحمیلی دوم و سوم که در سال 1404 اتفاق افتاده است نیز از رویکردهای ویژه این دوره از جشنواره است.
دست‌اندرکاران این جشنواره، هدف از برگزاری این رویداد را تولید محتوای هنری با موضوع خانواده و جوانی جمعیت و ترویج آن، حمایت از هنرمندان و هسته‌های هنری فعال و دغدغه‌مند در حوزه تولید آثار و محصولات هنری با موضوع خانواده و جوانی جمعیت، ایجاد بستر برای توزیع اثربخش تولیدات هنری با موضوع خانواده و جوانی جمعیت و ترویج هنری مضامین خانوادگی، جلوه‌های تاریخی جنگ تحمیلی 12روزه و جنگ تحمیلی رمضان عنوان کرده‌اند.
موضوعات مطرح‌شده در جشنواره حول محور جوانی جمعیت و نسل آینده است. تبیین و آگاه‌سازی اجتماعی درباره ضرورت جوانی جمعیت، ترویج فرهنگ ازدواج و فرزندآوری، چالش‌ها و تهدیدهای سالخوردگی جمعیت کشور و تبیین جایگاه خانواده و نسل جدید در بعثت مردمی جنگ‌های تحمیلی دوم و سوم، مهم‌ترین محورهایی است که قرار است در قالب آثار هنری به آن‌ها پرداخته شود؛ آثاری که قرار است افکار عمومی را به فرزندآوری تشویق کنند.
هنرمندان در این جشنواره در بخش‌های هنرهای تجسمی مانند گرافیک، کارتون و کاریکاتور و عکس، در بخش آفرینش‌های ادبی مانند شعر طنز و روایت‌داستان و در بخش هنرهای تصویری مانند موشن‌گرافیک و مستند کوتاه (روایت‌فیلم) با یکدیگر به رقابت می‌پردازند.
لرستان در مسیر تولید آثار هنری برای جوانی جمعیت
این جشنواره در دو بخش استانی و ملی برگزار می‌شود. در بخش استانی، هنرمندان با تولیدات هنری بومی هر منطقه، مهم‌ترین چالش‌های جمعیتی کشور را بررسی می‌کنند. در این راستا، لرستان نیز یکی از استان‌های مطرح در تولید آثار هنری است. با حمایت اداره کل ورزش و جوانان استان و همکاری حوزه هنری، در برپایی کارگاه‌های آموزشی و خلق اثر در دو بخش روایت داستان و هنرهای تجسمی، قرار است هنرمندان لرستانی در این جشنواره حضوری چشمگیر داشته باشند.
طاهره نظری، کارشناس اداره کل ورزش و جوانان لرستان، در این‌باره به خبرنگار تسنیم گفت: جشنواره نسل امید دومین سال است که در استان با حمایت اداره کل ورزش و جوانان برگزار می‌شود.
وی بیان داشت: سالخوردگی و چالش‌های جمعیتی که در دهه‌های گذشته به‌خاطر شعار «فرزند کمتر؛ زندگی بهتر» به وجود آمد، در دهه‌های بعد کارشناسان جمعیت را متوجه کرد که باور ذهنی موجود موجب پیری جمعیت شده است.
نظری اشاره کرد: وزارت ورزش و جوانان به‌دنبال راهکارهای مؤثرتری نسبت به شعارسازی بوده است و چون زبان هنر بسیار تأثیرگذارتر است؛ موفقیت جشنواره نسل امید در دوره اول موجب شد دومین مرحله آن شکل بگیرد.
وی تصریح کرد: حمایت‌های مالی و معنوی ورزش و جوانان از هنرمندان موجب خلق تولیدات هنری خوبی شده است و نه‌تنها در بحث جوانی جمعیت، بلکه در سایر مسائل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، هنرمندان می‌توانند اهرم مهمی در کشور باشند.
نظری ادامه داد: اداره کل ورزش و جوانان لرستان با همکاری حوزه هنری کارگاه‌های مفیدی در راستای حمایت از هنرمندان استان برگزار کرده است.
وی اضافه کرد: کارگاه‌ها در قالب داستان‌نویسی، نمایشنامه‌نویسی و هنرهای تجسمی بوده و از هنرمندان استان دعوت شده با شرکت در کارگاه‌ها و استفاده از نکات آموزشی اساتید مطرح کشوری، تولیدات هنری خود را جهت شرکت در جشنواره ارسال نمایند.
کارشناس اداره کل ورزش و جوانان لرستان اظهار داشت: جشنواره در مرحله استانی و سپس ملی برگزار می‌شود و در مرحله استانی، به‌صورت بومی علل پیری جمعیت ریشه‌یابی مطرح و هنرمندان و استعدادهای هر استان و منطقه در کشور مطرح می‌شود.
تلاش هنرمندان لرستانی برای تغییر نگاه جامعه
میلاد سلیمی، معاون فرهنگی و هنری حوزه هنری لرستان، نیز با اشاره به اینکه هنرمندان لرستانی کارنامه درخشانی با حضورشان در جشنواره‌های ملی داشته‌اند؛ گفت: دومین دوره جشنواره نسل امید با طراحی حوزه هنری و همکاری وزارت ورزش و جوانان برگزار می‌شود.
وی اضافه کرد: مهم‌ترین بار مسئولیت برگزاری دو رویداد کارگاهی در استان، برعهده مدرسه تجسمی صبا و خانه روایت ماه است که تولیدات هنری جشنواره نسل امید توسط هنرمندان گرافیک و نویسنده لرستانی خروجی آن است.
سلیمی بیان داشت: ادبیات، بستر مهمی در جهت فعالیت‌های تبلیغی و ترویجی است و قالب داستان و روایت مهم‌ترین عامل جذب مخاطب است.
وی اضافه کرد: بستر داستان‌نویسی و روایت در لرستان چندین سال است که توسط خانه روایت ماه ایجاد شده و این بستر فضای رشد و پیشرفت هنرمندان بومی را مهیا کرده است.
معاون فرهنگی و هنری حوزه هنری لرستان اظهار کرد: وقتی تولید هنری در جامعه و فضای عمومی منتشر می‌شود، افکار جمعی را به‌سمت اهداف مورد نظر سوق می‌دهد و چون ما در استان بستر مناسبی در حیطه ادبیات داریم، تلاش کردیم کارگاه‌ها را به سمت روایت و داستان پیش ببریم.
از ایده تا اثر
پروین حافظی، مسئول خانه روایت ماه، در گفت‌وگو با تسنیم بیان داشت: حوزه هنری لرستان با همکاری اداره ورزش و جوانان میزبان رویداد یک‌روزه با عنوان «روایت داستان» از مجموعه برنامه‌های جشنواره نسل امید بود که قرار است ایده‌ها را به سوژه و سوژه‌ها را به داستان تبدیل کند.
وی اضافه کرد: در طول کارگاه یک‌روزه، شرکت‌کنندگان سوژه‌های خود را انتخاب و درباره شخصیت‌ها، موقعیت‌ها و زاویه روایت فکر و قدم‌به‌قدم تلاش کردند ایده اولیه خود را در قالب یک داستان پخته کنند.
مسئول خانه روایت ماه اشاره کرد: مسیر این رویداد از ایده آغاز می‌شود و به اثر می‌رسد؛ مسیری که در آن آموزش و تولید اثر هم‌زمان پیش می‌رود و داستان‌هایی شکل می‌گیرد که بتوانند بخشی از نگاه و تجربه نویسندگان با موضوع جوانی جمعیت را روایت کنند و در نهایت، به جشنواره نسل امید راه پیدا کنند.
گزارش از مژگان شلکه بیرانوند
