پیش‌تر در گزارشی تحلیلی با عنوان «طلای خاکستری که در سالور هدر می‌رود» به تفصیل به وضعیت پساب تصفیه‌خانه واوان و هدررفت روزانه میلیون‌ها لیتر آب تصفیه‌شده در بستر رودخانه سالور پرداخته شد. در آن گزارش تأکید شده بود که این پساب با هزینه‌های هنگفت تصفیه می‌شود اما به جای استفاده در کشاورزی، صنعت و فضای سبز، با فاضلاب‌های شهری مخلوط شده و به آلاینده‌ای زیست‌محیطی تبدیل می‌گردد.
همچنین اشاره شده بود که خط انتقال پساب به اراضی کشاورزی پایین‌دست اسلامشهر، سه سال است در پیچ‌وخم تأمین اعتبار گرفتار شده و هزینه آن از 20 میلیارد تومان به 54 میلیارد تومان رسیده است؛ موضوعی که در جلسه اخیر کمیته برنامه‌ریزی شهرستان بار دیگر توسط مدیر جهاد کشاورزی مطرح شد.
ضرورت حیاتی انتقال پساب
فائق فتحی مدیر جهاد کشاورزی شهرستان اسلامشهر، در جلسه کمیته برنامه‌ریزی شهرستان با اشاره به تأکیدات استاندار تهران و پیگیری‌های فرماندار، اظهار کرد: در صورت اجرای طرح انتقال پساب تصفیه‌خانه واوان، بالغ بر 1100 هکتار به سطح زیر کشت اراضی جنوب اسلامشهر افزوده خواهد شد. علاوه بر این، چاه‌های غیرمجاز کشاورزی که هم‌اکنون مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرند، مسدود شده و از تخلیه سفره‌های آب زیرزمینی جلوگیری به عمل خواهد آمد.
وی این پروژه را در زمره ضروری‌ترین اولویت‌های شهرستان توصیف کرد و هشدار داد: با تداوم وضعیت کنونی سفره‌های زیرزمینی و خشکسالی‌های پی‌درپی، بخش کشاورزی منطقه به سمت نابودی پیش می‌رود. اجرای این طرح می‌تواند تحولی بنیادین در حوزه کشاورزی ایجاد کند.
سه سال تأخیر، هزینه‌ای که 2.5 برابر شد
مدیر جهاد کشاورزی اسلامشهر با انتقاد از تأخیر سه‌ساله در اجرای این پروژه گفت: در سال 1402 وزیر وقت جهاد کشاورزی از این طرح بازدید کرد و مقرر شد با اعتبار 20 میلیارد تومان اجرایی شود. طول مسیر انتقال 6 کیلومتر بود، اما این مهم محقق نشد. دو سال بعد برآوردها به 40 میلیارد تومان و در ابتدای امسال به 54 میلیارد تومان افزایش یافت.
وی با هشدار نسبت به تداوم این روند تصریح کرد: اگر این پروژه در سال جاری اجرایی نشود، رقم برآوردی سال آینده به 70 تا 80 میلیارد تومان خواهد رسید. این طرح سابقه‌ای طولانی دارد و نباید بیش از این معطل بماند.
پیشنهاد تأمین اعتبار مشارکتی
فتحی در ادامه با اشاره به محدودیت اعتبارات شهرستان، پیشنهادی عملی برای تأمین مالی پروژه ارائه کرد: کل اعتبارات شهرستان 198 میلیارد تومان است. در صورت تخصیص 50 میلیارد تومان، یعنی یک‌چهارم اعتبار شهر به این موضوع اختصاص خواهد یافت. پیشنهاد مشخص بنده آن است که حداقل 50 تا 70 درصد اعتبار از سوی دستگاه‌های متولی تأمین شود و 30 درصد باقی‌مانده از سوی بهره‌برداران و کشاورزان. کشاورزان منطقه نیز برای مشارکت در این طرح اعلام آمادگی کرده‌اند.
وعده‌هایی که روی کاغذ ماند
بر اساس گزارش‌های رسیده، با وجود پیگیری‌های مکرر مسئولان شهرستان و ارسال نامه‌ها به دستگاه‌های استانی و نمایندگان مجلس، تأمین اعتبار این طرح همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. فتحی در این باره گفت: حتی از محل اعتبارات نمایندگان نیز تأمین نشده و امسال هم خبری از آن نیست. نامه‌هایی نیز ارسال شده، اما این پروژه هنوز به مرحله اجرا نرسیده است.
تجلیل از جان‌برکفان آتش‌نشانی اسلامشهر
گفتنی است، سال 1402 وزیر جهاد کشاورزی وقت از تصفیه‌خانه واوان بازدید کرد و مقرر شد بخشی از پساب تولیدی به کشاورزی تخصیص یابد. بر اساس آن مصوبات، سهم کشاورزی از پساب تصفیه‌خانه واوان، انتقال 7.46 میلیون متر مکعب در سال به کانال نواب تعیین شد.
مطالبه به حق کشاورزان
مدیر جهاد کشاورزی اسلامشهر در پایان با تأکید بر ضرورت تصمیم‌گیری فوری مسئولان استانی و شهرستانی خاطرنشان کرد: انتقال پساب تصفیه‌خانه واوان به اراضی کشاورزی، نه یک پروژه لوکس، بلکه یک ضرورت حیاتی برای بقای کشاورزی و معیشت خانوارهای این منطقه است. اگر این فرصت از دست برود، هزینه‌های جبران‌ناپذیر فرونشست و بحران آب، دامان همه شهروندان را خواهد گرفت.
